Funny Weather

De pocketeditie Funny Weather, Art in an Emergency van Olivia Laing verscheen voorjaar 2021 en bestaat uit pre corona pandemie teksten. Raar weer kan wel kloppen, in een mogelijke vertaling, grappig is anders. In de 2021 ‘zomer’ – als er nog sprake is van seizoenen – ligt de kunst- en cultuurwereld publiekelijk vooralsnog stil en wordt de artistieke productie ondervangen in boeken, virtuele rondleidingen, podcasts en livestreams. De natuur daarentegen laat zich extreem gelden door gigantische overstromingen en bosbranden – beide niet echt ver uit de buurt – met overvloedig water en onbeheerst vuur, die naast elkaar en gelijktijdig, als verontrustende uitingen van het veranderende klimaat mega-rampen veroorzaken. Verre van grappig. Toch (en dus) smul ik van Olivia Laings aandacht voor schrijvers en kunstenaars die ze kiest op grond van hun functie in verzet- en herstelwerkzaamheden. Uit passie en nieuwsgierigheid onderzoekt zij kunst als een instrument dat kan werken binnen een sociaal gewetensvol waardesysteem. Met het begrip tijdgeest heb ik altijd moeite gehad. Om deze historisch te bepalen wordt per definitie teruggeblikt vanuit een bepaald perspectief. Inmiddels weten we dat deze blik zich steeds kan en moet aanpassen aan nieuwe waarden van gelijkheid. In dit besef geeft Laing de voorkeur aan artistieke productie als een collectief gebeuren. Het besef van de creatie van een kunstwerk als resultaat van een gemeenschappelijkheid, van teamwerk wordt steeds algemener onderkend. Verschillende kunstwerken worden vaker aan anderen dan de naam die ervoor staat, toegeschreven (Elsa von Freytag voor Marcel Duchamp, Charlotte Perriand voor Le Corbusier bijvoorbeeld). In mijn professionele ervaring als kunstredacteur wordt het werk van een kunstenaar uitsluitend mogelijk door samenwerking met anderen, dus ik onderschrijf graag een colofon met een collectieve signatuur. Waarom zou het maken, zelfs voor een schrijver, een puur solitaire bezigheid zijn?

In Autumn van Ali Smith wordt het lot van de bestaande, maar onbekende jonggestorven popart kunstenaar Pauline Boty verteld. Het beeld van de Britse kunstscene wordt, als de informatie er is, zelfs via literaire ‘fictie’, steeds meer genuanceerd. Fictie kan, volgens Laing, ‘make a space for reflecting, for generating novel ways of responding and reacting to lies and guns and walls alike’ (168).  En het stelt een voorbeeld. Informatie is onontbeerlijk en kan, ‘verpakt’ in kunst dus, op een betere en andere manier dan via de gebruikelijke kanalen, veranderingen, openingen en mogelijkheden laten zien.

Funny Weather verzamelt voornamelijk Engelstalige literatuur en kunst in inleidende essays, recensies, profielen, gelegenheidsgeschriften, en columns voor het kunsttijdschrift frieze (2015-2019) en daarmee is haar perspectief bijna traditioneel die van de liberale democratie. Laings favoriete methode om een kunstenaar te waarderen is het biografische essay (over Georgia O’Keeffe, Agnes Martin e.a.) maar het private is ook een discutabel uitgangspunt. Is werk binnen het publieke domein te nivelleren aan het persoonlijke leven? Inmiddels zijn er twijfelachtige voorbeelden genoeg. Maar wat Laing hiermee wil, is de onzichtbare backoffice van een maker, een front office geven. In Trip to Echo Spring (2013)heeft zij de functie van alcohol geanalyseerd voor schrijvers, mannelijke drankorgels weliswaar. De vrouwelijke tegenhangers Marguerite Duras, Jean Rhys, Patricia Highsmith en Jane Bowles krijgen hier een gelijkwaardige behandeling. Ook zij worden onderwerp van iets waarop niemand zich snel zal laten voorstaan, die van een verslaving, iets nodig hebben om te kunnen schrijven en te kunnen leven.

Verslavend kan ook zijn het verzamelen van informatie en het doorgeven van nieuwe, andere perspectieven en dat is wat kunst kan doen, wat Laing doet en waaraan ik me laaf. Cheers!

Naschrift

Tegen het eind van het boek bejubelt Laing Things I don’t want to know van Deborah Levy en laat dit boek nou zo’n teleurstellend ‘antwoord op George Orwell’ zijn dat mijn enthousiasme genuanceerd wordt. Ook Funny Weather vertoont soms een gepreoccupeerde blik, of is dit nu de tijdgeest?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: